يادداشتي كه در پي مي‌آيد در همان روزهايي كه زلزله بم رخ داده بود نوشته شده است. حالا شايد ديگر از آن رخداد فاصله گرفته‌ايم و آن‌گونه كه در تبليغات هر روزه –  اگر چه در سالگرد آن واقعه -  داد سخن سر داده مي‌شود: "اوضاع رو به راه هست و همه چيز از ابتداي كار هم بهتر شده است." هست و نيست رو به راهي اوضاع را نمي‌دانم اما ترجيح دادم بار ديگر اين يادداشت را كه در نشريه‌اي دانشجويي منتشر شده بود بازنشر كنم. احتمالاً طنز ماجرا هم همين است. هم‌اكنون نيز همان چيزي را تجربه مي‌كنيم كه پنج سال پيش ناگهان زلزله بم متورمش كرد و كوبيد توي صورت‌مان.

لینک مستقیم به مطلب

آنچه در پي مي‌آيد تاملي است كوتاه بر «فلسفه ميان فرهنگي» . اين مبحث مي‌تواند خلا‌ بزرگي را كه امروزه در فضاي فكري ايران در نسبت بين تفكر فلسفي يا نظام نظر و مقام عمل اجتماعي وجود دارد پر كند و بر ما اين نكته را آشكار نمايد كه هر خشونتي در مقام عمل ريشه‌اي در خشونت در نظام نظر دارد. امروزه ديگر به نظر مي‌رسد كه نگاه ميان فرهنگي تبديل به سرنوشت ما شده است، قطع نظر از اينكه در چه فرهنگي زندگي مي‌كنيم. پس اگر به دنبال صلح و آرامش هستيم بايد سعي در ايجاد فلسفه‌اي داشته باشيم كه در آن خشونت حداقلي وجود داشته باشد.

لینک مستقیم به مطلب

نشست نقد و بررسي كتاب «پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است» عصر سه‌شنبه، 8 بهمن، در شهر كتاب مركزي برگزار مي شود. در اين نشست دکتر سروش دباغ، محمد منصور هاشمی و حمیده بحرینی (مترجم كتاب) به بحث درباره‌ي اين كتاب خواهند پرداخت...

لینک مستقیم به مطلب

يه مهندس، يه دانشمند، يه رياضي‌دان و يه فيلسوف داشتند پياده‌روي مي‌كردند كه گوسفند سياهي رو ديدند.

مهندس مي‌گه: شما درباره‌ي گوسفندهايي كه اين حوالي‌اند چي مي‌دونيد؟

دانشمند با شك و ترديد به مهندس نگاه مي‌كنه و جواب مي‌ده: خب، دست كم تعدادي از اون‌ها سياه‌اند.

رياضيدان چند لحظه‌اي به تفكر فرو مي‌ره و در جواب مي‌گه: خب، دست‌كم يكي از اون‌ها سياهه.

اما در نهايت فيلسوف به اونا رو مي‌كنه و مي‌گه: خب، دست‌كم يك طرفش كه سياهه.

لینک مستقیم به مطلب

شهر را می‌توان در بیانی ساده و کوتاه به تجمعی از انسان‌ها تعریف کرد. این تعریف خصیصه اساسی شهر را بیان می‌کند، زیرا شرط اولیه تشکیل یک شهر را که همان گرد هم آمدن آدمیان است. پرواضح است که آدمی در انزوای خود و به دور از دیگر انسان‌ها فاقد حیات شهری است. اما تجمع انسان‌ها به چه معنا است؟ تعریف شهر به تجمع انسان‌ها همان‌قدر که گویا است گنگ و مبهم نیز هست، چرا که به روشنی نمی‌توان دانست منظور از تجمع انسان‌ها در آن چیست...

لینک مستقیم به مطلب

نخستین بار که تصویری رایانه‌ای از ساختمان‌های بزرگ‌راه نواب در آگهی‌های تبلیغاتی تلویزیون برای پیش‌فروش آپارتمان‌ها دیدم، احساس‌ام همان یأس آشنایی بود که ناشی از فقدان توان مالی برای خرید «چنین خانه‌های شیکی» در ذهن یک همیشه مستأجر بر می‌انگیزد. این احساس زمانی که برای اولین بار از این بزرگ‌راه گذشتم جایش را با ترسی ناشناخته و مبهم عوض کرد. چیزی نظیر هراسی که کودکان رمان سالار مگس‌ها اثر ویلیام گلدینگ احساس می‌کنند یا همان ترس پنهان شخصیت‌های روستاییِ داستان‌های غلامحسین ساعدی...

لینک مستقیم به مطلب

افلاطون در دیالوگ‌ها سلسله مباحثی است به قصد بررسی نوشته های افلاطونی. این مباحث به معنای شرح و تفسیر نوشته خاصی از افلاطون نیست و از رو، هیچکدام از نوشته های افلاطون به صورت خاص مورد بحث قرار نمی گیرد، بلکه موضوع نظر در این مباحث توجه به کل نوشته های افلاطون است. بررسی کل نوشته های افلاطون در این مباحث به معنای پی جویی برای دستیابی و دریافت دیدگاهی است که بتوان نوشته های افلاطون را بنابر آن قرائت و فهمید...

لینک مستقیم به مطلب

در قرن هجدهم اين سخن بسيار شنيده مي‌شد:

شنيدي جورج بركلي مُرد؟

دوست دخترش ديگه نگاش نمي‌كنه.

براي كسب اطلاعات بيشتر درباره‌ي جورج بركلي اين‌جا را ببينيد.

لینک مستقیم به مطلب

1. امکان بحث فلسفی پیرامون شهر: چند فرض: اولاً اگر فلسفه-لااقل در عصر جدید و محوریت یافتن انسان به مثابه‌ی سوژه- تبیین عقلانی نسبت انسان و هستی باشد و ثانیاً اگر جهان را همان هستی در زبانی غیر تخصصی-غیر فلسفی- تلقی کنیم و ثالثاً اگر مکان و زمان دو مقوم (constituent) اساسیِ – اگر نه انحصاریِ- جهان باشند (لااقل جهانِ جدید کانتی که جز در دو صورت زمان و مکان برای سوژه پدیدار نمی‌شود) و رابعاً اگر زیست‌-جهان ِ(بنیادی‌ترین صورتِ پدیداریِ مکان برای سوژه) انسان در عصر جدید (مدرن) در هویت‌هایی به نام «شهر» و الزامات آن تقویم می‌شود؛ آن‌گاه...

لینک مستقیم به مطلب

نشست هفتگی شهرکتاب در روز سه‌شنبه اول بهمن ساعت ۱۶:۳۰ به نقد و بررسی کتاب «تاریخ زبان‌شناسی» اختصاص دارد که با حضور دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر محمد دبیرمقدم و دکتر علی‌محمد حق‌شناس برگزار می‌شود.

لینک مستقیم به مطلب

هدف من اين است: به شما ياد بدهم كه از يك بي‌معنايي نقاب پوش به چيزي برسيد كه بي‌معنايي آشكار است.

«پژوهش‌هاي فلسفي‌، لودويگ ويتگنشتاين»

 «چاره‌اي نداشتيم، بايد پا روي جنازه‌ها مي‌گذاشتيم و جلو مي‌رفتيم.» اين، پاره‌اي است از روايت يكي از بازماندگان جنگي كه هنوز سايه روشني از آن بر فراز سر ما باقي مانده است. اگرچه او هرگز نگفت اين «راه رفتن روي جنازه‌ها» به پيروزي ختم شد يا نه اما با بازخواني اين پاره مي‌توان بهانه‌اي يافت براي بازخواني تجربه‌اي كه هم‌اكنون ما در ميانه آن و كمابيش درگير و دار كلنجار رفتن با آنيم...

لینک مستقیم به مطلب

مولود جابری

اولین بار توصیفی از بهار پراگ را در مقدمه کتاب تنهایی پرهیاهو (بهومیل هرابال) خواندم، پیشگفتاری از مرتضی کاخی به سفارش پرویز دوائی (مترجم کتاب)، این مقدمه نه درباره هرابال و کتابش، بلکه در وصف پراگ است شهری فاخر و اصیل که به گفته خود مرتضی کاخی به توصیف در نمی‌آید. با این حال با خواندن همین چند صفحه پراگ برای من از پایتخت چکسلواکی تبدیل به شهر پریان شد:* «من از پراگ و از آن چند سال که به قول اخوان غرفه‌های خاطرم پر چشمک نور و نوازش بود به چه زبانی بگویم؟ و چه بگویم؟ دریغا پراگ، رودخانه ولتاوا، اپرای پراگ، خیابان واسلاوسکی، اسلونا17، قصر هرادچانی، مه آبی‌رنگ مایل به سرمه‌ای میان درختان در غروب، آرامش و نجابت شازده‌وار بناها، کوچه‌ها، خیابان‌ها... چه بگویم؟ هیچ»

لینک مستقیم به مطلب

«استعاره کار روياست در زبان»؛ دانلد ديويدسن مقاله‌ي خود با عنوان «آنچه معناي استعاره است»¹ را با اين استعاره آغاز مي‌کند و بدين شکل نشان مي‌دهد که درست همانگونه که ادعا می‌کند استعاره را مي‌توان حتي در فلسفه هم به کار گرفت، چرا که در نظر ديويدسون هرچند استعاره فاقد معناست اما امري مهم در ارتباط و کنش هاي انساني به شمار مي‌آيد. براي فهم اينکه چگونه مي‌توان استعاره را فاقد معنا اما با اهميت تلقي کرد،بايد به تحليل ديويدسون از استعاره رجوع کرد و همچنين آراي وي درباره ي زبان و معنا را نيز نبايد از نظر دور داشت، لذا در اين نوشته مي‌کوشم ابتدا به اختصار شرح کوتاهي از آراي ديويدسن درباره‌ي زبان و معنا تا آنجا که براي فهم نگره اش درباره‌ي استعاره لازم است بدست دهم و سپس با تفصيل بيشتر به آراي وي درباره ي استعاره اشاره کنم...

لینک مستقیم به مطلب

شهر کتاب مرکزی دوره‌ی «زیباشناسی و جامعه‌شناسی هنر» را زیر نظر دکتر علی رامین برگزار می‌کند که در آن مباحثی چون مسائل تعریف هنر؛ ویژگی‌های زیباشناختی؛ بازنمایی و نوبازنمایی؛ اکسپرسیون و فرم؛ نقد، تاویل و ارزیابی؛ هستی‌شناسی هنر؛ اندیشه‌های بنیادین در جامعه‌شناسی هنر؛ جامعه‌شناسی در برابر زیبا‌شناسی؛ هنر چیست، جامعه‌شناسی هنر چیست؟؛ هنر و ساختار اجتماعی؛ هنر و ایدئولوژی؛ جامعه‌ی هنری و فعالیت‌های مشترک تدریس می‌شود...

لینک مستقیم به مطلب

ترجمه‌ای دورا‌ن‌ساز از کتاب مقدس

نشست نقد و بررسي ترجمه كتاب «عهد جديد»  با حضور پيروز سيار، مترجم كتاب و با سخنراني دكتر مصطفی ملکیان، كامران فاني و بهاءالدين خرمشاهي برگزار شد.

اين نشست روز سه‌شنبه 10 دي‌ماه، ساعت 15 تا 17در محل مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران و از سوی انجمن حکمت و فلسفه ایران و با همکاری نشر نی برگزار شد. گزارشی از این نشست را می‌خوانید...

لینک مستقیم به مطلب

از زمان پیدایش رسانه‌‌ای به نام فیلم، بحث‌های زیادی را در باب هنر بودن یا نبودن آن مطرح شده است. مطلبی که در ادامه می‌خوانید، نگاهی اجمالی دارد به بحث‌هایی که در این زمینه صورت گرفته است.

لینک مستقیم به مطلب

از زمان پیدایش رسانه‌ای به نام فیلم، بحث‌های بسیاری درباره آن از وجهه نظرهای گوناگون صورت گرفته است که فلسفه فیلم یکی از مهم‌ترین دستاوردهای آن مباحث است.

لینک مستقیم به مطلب

سنجشگرانه‌اندیشی (یا «تفکر نقدی» یا «تفکر نقادانه» یا «تفکر انتقادی») مهارتی فکری است که به فرد اندیشنده کمک می‌کند که هنگام اندیشیدن از خطا مصون بماند و از بهترین طریق به سمت هدف اندیشیدن که حل مسأله یا معضل است نائل آید. سنجشگرانه‌اندیشی علاوه بر این کاربردی دیگر نیز دارد: هنگام قضاوت درباره سخنان و نظرات دیگران کمک می‌کند تا بهتر بتوانیم درستی یا نادرستی آن‌ها را دریابیم. به عنوان مثال، علاوه بر مغالطه‌های منطقی، عوامل روان‌شناختی‌ای را که می‌توانند در ابراز نظر یا قضاوت تأثیر بگذارند، به ما می‌شناساند...

لینک مستقیم به مطلب

هم‌انديشي يك روزه «تخيل و مهاجرت» با ارائه نه مقاله تخصصي در تالار مولوي دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه شهيد بهشتي برگزار شد.

لینک مستقیم به مطلب

دکتر عزیز، همان طور که در بحث های مستقیم قبلی مان تجربه کرده بودیم، نوعی تفاوت دیدگاه در تفسیر هر کدام از ما نسبت به متن افلاطون وجود دارد که باید قابلیت و قدر آن دانسته شود. چراکه با خودآگاهی به آن می توانیم این دو نگاه متفاوت را به نوعی دونوازی فکری تبدیل کنیم که هر یک می کوشد به دیگری لحن و بعدی متفاوت بدهد. می توانم این تفاوت را به این شکل خلاصه کنم که...

لینک مستقیم به مطلب

چندی پیش در جایی خواندم که فرگه یکی از طرفداران سفت و سخت قتل عام یهودیان بوده‌ است. باورم نمی‌شد، نویسنده به بیوگرافی فرگه ارجاع داده ‌بود که به آن دسترسی نداشتم. با دوستی در میان گذاشتم که آیا تو از این عقاید فرگه اطلاعی داری. او نیز شنیده ‌بود و حتی گویا در جایی خوانده ‌بود که فرگه گفته ‌است کشتن یهودیان اصلن مسئله‌ای انسانی نیست، البته به این معنی که یهودیان اصلن انسان به شمار نمی‌آیند. خودم هنوز باور نمی‌کنم پیرمرد چنین افکاری در سر داشته‌ است. چهره‌ی فرگه هنوز در نظرم پیرمردی است که اسطوره‌ی حقیقت دوستی‌اش باید دانست. همان معنای تحت‌اللفظی فیلسوف. نمی‌توانم  تصور کنم منطقدان در بیرون از دفتر کارش چه اندازه هولناک می‌تواند باشد. اما قضیه فقط این نیست و حیرانیم از دو چیز دیگر است...

لینک مستقیم به مطلب